"Uống quá nhiều rượu bia có thể phá vỡ trạng thái cân bằng và hoạt động chức năng của đường ruột" Tiến sĩ Megan Rossi (PhD, RD)

Uống rượu bia sẽ ảnh hưởng đến các hệ cơ quan trong cơ thể bạn ^[1], và mức độ tác động phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Sau đây là những điều bạn cần biết.

Một trong những cơ quan đầu tiên bị ảnh hưởng khi bạn uống rượu bia chính là não bộ

Không một ai chịu ảnh hưởng hoàn toàn giống với người khác khi uống rượu bia nhưng thường sẽ đều cảm thấy tác động của rượu bia trong vòng vài phút. Khi ethanol đi vào não, nó tương tác với các hóa chất và đường truyền dẫn có vai trò quyết định cảm xúc cũng như tâm trạng của bạn, cách bạn phản ứng với niềm vui và nỗi đau, đồng thời điều tiết khả năng phối hợp, chuyển động và thậm chí cả hơi thở của bạn ^[2].

Uống rượu bia điều độ có thể khiến bạn cảm thấy bớt ức chế và thêm thư giãn, nhưng uống càng nhiều thì rượu bia sẽ càng gây suy giảm hoạt động chức năng của bạn. Nếu uống quá nhiều trong một khoảng thời gian ngắn, có thể bạn sẽ có nguy cơ bất tỉnh. Trong trường hợp cực đoan, những người bị say trầm trọng có thể rơi vào tình trạng hôn mê và thậm chí là ngừng thở ^[3]. Tất cả những phản ứng này đều có liên quan đến não bộ.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng uống quá nhiều và lạm dụng rượu bia trong thời gian dài cũng có thể làm biến đổi cấu trúc của bộ não ^[4]. Không giống như một số cơ quan khác, bộ não không có khả năng tái tạo, nên nếu gặp bất kỳ tổn thương nào cũng sẽ không thể phục hồi. Đây cũng là một lý do tại sao uống rượu bia khi còn nhỏ chắc chắn không phải là một ý hay. Vì bộ não trẻ vị thành niên vẫn đang trong quá trình phát triển nên việc uống rượu bia có thể sẽ phá vỡ sự hình thành các mối liên kết não bộ, đặc biệt là những mối liên kết liên quan đến học tập và ghi nhớ ^{[5, 6]}.

Một số nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng đối với một số người lớn tuổi, uống rượu bia điều độ có thể sẽ đem lại ảnh hưởng tích cực đối với cách thức hoạt động của bộ não, cải thiện khả năng nhận thức và trí nhớ, đồng thời làm chậm quá trình suy giảm chức năng nhận thức thường thấy khi lão hóa ^[7-9].

Tuy nhiên, những ảnh hưởng này không xảy ra với tất cả mọi người và bạn không nên bắt đầu uống vì các lý do sức khỏe. Chỉ có chuyên viên y tế đủ trình độ mới có thể đưa ra lời khuyên dựa vào kiểu uống, tình trạng sức khỏe và lối sống của bạn. Người lớn tuổi có thể sẽ cần được tư vấn chuyên môn về việc uống rượu bia và các ảnh hưởng của rượu bia.

Điều quan trọng cần nhớ là uống rượu bia đem lại tác động như nhau đến sức khỏe bất kể bạn chọn uống bia, rượu vang hay rượu mạnh chưng cất. Tất cả chúng đều ảnh hưởng như nhau đối với bộ não cũng như các cơ quan nội tạng và hệ cơ quan khác trong cơ thể, tùy vào lượng rượu bia bạn uống. Xét về vấn đề sức khỏe thì rượu bia là rượu bia.

Gan là trung tâm thanh lọc rượu bia chính của cơ thể

Gan là một phần của hệ tiêu hóa, có trách nhiệm chính trong việc phân giải hầu hết lượng rượu bia mà bạn uống ^[21]. Đầu tiên, ethanol trong đồ uống được chuyển hóa thành acetaldehyde - một hợp chất độc hại cho cơ thể, rồi nhanh chóng được phân giải tiếp và bài tiết qua nước tiểu.

Uống rượu bia quá nhiều sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến gan của bạn ^[22]. Các enzyme trong gan có thể xử lý khoảng một đơn vị đồ uống mỗi giờ; nếu bạn uống nhiều hơn và với tốc độ nhanh hơn sẽ đồng nghĩa với việc acetaldehyde tích tụ lại và tồn tại lâu, gây tổn thương cho cơ thể. Những người uống nhiều rượu bia trong thời gian dài sẽ hình thành tình trạng viêm nhiễm gan và một bệnh lý gọi là xơ gan mà khi đó, mô sẹo tích tụ và khiến gan không thể hoạt động bình thường.

Ảnh hưởng của rượu bia đến gan còn phụ thuộc vào các yếu tố khác ^[23]. Nghiên cứu cho thấy thể trạng béo phì và việc dùng một số loại thuốc có thể gây tổn thương gan, gia tăng tình trạng viêm nhiễm và tính mẫn cảm với acetaldehyde. Nếu bạn lo ngại về ảnh hưởng của việc uống rượu bia đối với sức khỏe gan, hoặc về mức độ tương tác của rượu bia với các loại thuốc, thì cách hành động tốt nhất là hãy tham khảo ý kiến của chuyên viên y tế để nhận được lời khuyên chính xác phù hợp với bạn.

Uống rượu bia có những ảnh hưởng khác nhau đối với tim mạch, tùy vào cách bạn uống và bản thân bạn

Uống rượu bia quá nhiều không tốt cho tim ^[24]. Nó có thể gây ra tình trạng nhịp tim không đều, còn gọi là rối loạn nhịp tim ^[25], thậm chí chỉ sau một lần uống nhiều. Bạn có thể đã nghe nói về "hội chứng tim ngày lễ", tức là tình trạng gián đoạn nhịp đập đồng bộ của các buồng tim sau khi uống rượu bia (và ăn) quá nhiều, thường là trong các dịp ăn mừng ngày lễ ^[26]. Bạn có thể sẽ cảm thấy choáng váng, chóng mặt và hụt hơi. Uống nhiều lặp đi lặp lại có thể làm tăng nguy cơ mắc những vấn đề sức khỏe về lâu dài như suy tim và đột quỵ ^{[27, 28]}. Những người mắc một số bệnh lý tim mạch nhất định hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim có thể sẽ được khuyên tuyệt đối không uống rượu bia.

Tuy nhiên, nghiên cứu được thực hiện trong nhiều thập kỷ cho thấy kết quả củng cố quan điểm rằng đối với một số người trung niên và người cao tuổi, việc uống rượu bia điều độ có thể tốt cho tim mạch ^[28]. So với những người không uống rượu bia, những người uống ít và điều độ có mức cholesterol thấp hơn và ít mảng tích tụ trong mạch máu hơn ^[29], dẫn đến giảm nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ. Tuy nhiên, điều này không diễn ra tương tự với tất cả mọi người. Các yếu tố khác cũng đóng một vai trò quan trọng, gồm tuổi tác, giới tính và sức khỏe tổng thể. Dù chỉ một lượng nhỏ rượu bia cũng có thể gây rủi ro cho những người đang dùng một số loại thuốc nhất định hoặc mắc các bệnh lý khác.

Trong những năm gần đây, một số nhà khoa học đã đặt câu hỏi về lợi ích của việc uống rượu bia điều độ đối với sức khỏe tim mạch, thể hiện nghi vấn về những thiếu sót tiềm tàng trong một số nghiên cứu quan trọng ^[30-32]. Tuy nhiên, điều mà các nhà khoa học không có bất đồng quan điểm chính là ảnh hưởng mà việc uống rượu bia quá độ có thể gây ra đối với tim mạch. Nhậu nhẹt và uống nhiều rượu bia trong một thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ hình thành bệnh tim. Do ảnh hưởng của việc uống rượu bia ở mỗi người một khác, nên điều quan trọng là bạn cần tham khảo ý kiến chuyên viên y tế nếu có thắc mắc về tình hình uống rượu bia của mình và tác động của việc đó đối với tim mạch.

Rượu bia ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột và uống rượu bia quá nhiều có thể góp phần gây ra tình trạng viêm trên khắp cơ thể

Thực tế là, việc duy trì đường ruột khỏe mạnh không chỉ hỗ trợ cho chức năng tiêu hóa phù hợp, mà còn tác động đến hệ miễn dịch (với khoảng 70% hệ miễn dịch tồn tại trong đường ruột), qua đó giúp chống nhiễm trùng và ngăn ngừa một số bệnh, cũng như góp phần tăng thêm tuổi thọ, sức khỏe tinh thần và nhiều lợi ích khác. Điều này liên quan đến "hệ vi sinh" đường ruột (hệ sinh thái gồm hàng nghìn tỷ vi sinh vật hoạt động nhằm duy trì sự khỏe mạnh và hoạt động chức năng của cơ thể) và sự kết nối của chúng với hầu hết mọi hệ cơ quan cũng như chức năng trong cơ thể.

Hệ vi sinh vật đường ruột đóng vai trò thiết yếu giúp kiểm soát tình trạng viêm nhiễm, và việc phá vỡ trạng thái cân bằng nội sinh của đường ruột sẽ có ảnh hưởng dây chuyền đến nhiều mặt của sức khỏe tổng thể.

Uống rượu bia quá nhiều là một nguyên nhân chính gây ra tình trạng rối loạn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển mạnh mẽ của thêm nhiều vi khuẩn gây viêm nhiễm và ức chế các vi khuẩn được biết đến với đặc tính chống viêm ^[11]. Các ảnh hưởng ngắn hạn rất rõ ràng – bạn có thể sẽ bị trào ngược axit dạ dày, buồn nôn/nôn ói, đầy hơi hoặc tiêu chảy ^{[12, 13 14]}. Cảm giác nôn nao khó chịu là dấu hiệu đầu tiên và rõ ràng nhất của tình trạng viêm nhiễm sau khi uống nhiều rượu bia.

Về lâu dài hơn, uống rượu bia quá nhiều làm giảm mức độ đa dạng của hệ vi sinh đường ruột, từ đó gia tăng nguy cơ mắc hội chứng rò rỉ ruột và hội chứng ruột kích thích ^{[15, 16]}. Ngoài ra, uống rượu bia quá nhiều còn gắn liền với sự gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tự miễn, rối loạn thoái hóa thần kinh và một số bệnh ung thư ^{[17 , 18, 19]}. Tất cả các tình trạng này đều liên quan đến sự suy giảm khả năng chống viêm của cơ thể.

Tin tốt là hệ vi sinh đường ruột có khả năng chống chọi và có thể phục hồi về trạng thái khỏe mạnh khi bạn giảm uống rượu bia và điều chỉnh chế độ ăn uống bằng cách tập trung tiêu thụ đa dạng các thực phẩm có nguồn gốc thực vật mà Tiến sĩ Megan Rossi (PhD, RD) gọi là "Super Six" - Siêu sáu thực phẩm (trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, cây họ đậu, các loại quả hạch và hạt, cùng với các loại thảo mộc và gia vị) để tạo điều kiện thuận lợi cho hệ vi sinh đường ruột phục hồi ^[20]. Tất cả các loại đồ uống có cồn đều góp phần gây viêm nhiễm khi tiêu thụ quá mức và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ vi sinh đường ruột.,

Tiến sĩ Megan Rossi (PhD, RD), nhà sáng lập công ty The Gut Health Doctor cho biết: "Rượu bia tích cực tương tác với các vi khuẩn đường ruột của bạn và có thể làm biến đổi sự kết hợp vi khuẩn độc đáo trong đường tiêu hóa, có nghĩa là dù chỉ uống quá nhiều một chút cũng có thể làm thay đổi chức năng của đường ruột. Khi trạng thái cân bằng của các vi khuẩn thay đổi, tình trạng thấm ruột (hay còn gọi là rò rỉ ruột), viêm nhiễm, chức năng tiêu hóa và thậm chí cả thói quen đi ngoài cũng có thể thay đổi theo. Bạn không cần phải từ bỏ hoàn toàn rượu bia để hỗ trợ cho sức khỏe đường ruột, nhưng việc đưa ra những lựa chọn sáng suốt có thể tạo ra sự khác biệt thực sự. Ví dụ, hạn chế tổng lượng rượu bia tiêu thụ, xen kẽ với các loại nước giải khát không cồn, cho thêm các loại quả mọng đông lạnh vào nước có ga thay vì toàn đường, hoặc pha vào rượu mạnh các nguyên liệu pha chế không đường, ít calo, lựa chọn các loại có hàm lượng polyphenol cao hơn (các hợp chất trong thực vật mà vi khuẩn đường ruột rất ưa thích) như rượu vang đỏ, bia đen và rượu whisky có gừng, không uống rượu bia khi bụng đói, nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột bằng các thực phẩm có nguồn gốc thực vật giàu chất xơ cả trước và sau khi uống rượu bia, đồng thời uống đủ nước, tất cả những việc này đều rất hữu ích. Thêm vào đó, hãy chú ý đến cách cơ thể bạn phản ứng với rượu bia bằng cách theo dõi cảm giác ở ruột sau khi uống. Thông qua việc nâng cao nhận thức này và bằng cách thực hiện các bước nhỏ để hỗ trợ đường ruột, bạn có thể tận hưởng các dịp giao lưu mà không gây ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột lâu dài của mình."